01
Aragti
In Xafiiska Xeer-Ilaalinta Guud loo beddelo adeeg dacwad-oogis heer sare ah oo ilaaliya xuquuqda muwaadiniinta, horumariyana maamul hufan oo cadaaladda, nabadgelyada guud iyo ixtiraamka sharciyada.
Nagu Saabsan
Ku Saabsan Xafiiska
Adeeg dacwad-oogis oo madax-bannaan, dhexdhexaad ah oo xirfad leh, oo la aasaasay 1962 isagoo qayb ka ah Garsoorka Soomaaliya.
0+
Sano oo cadaalad u adeegid ah
Taariikhdeena
U adeegidda Soomaaliya tan iyo 1962
Xafiiska Xeer-Ilaalinta Guud ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxaa la aasaasay iyadoo lagu salaynayo Xeerka Abaabulka Garsoorka, Xeer-Dejinta Lambar 3 ee 12 Juun 1962, isagoo qayb ka ah Garsoorka Soomaaliya.
Awoodda Xafiiska waxay ku qoran tahay Cutubyada II, VII iyo VIII ee Dastuurka Ku-meel-gaarka ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xeerka Abaabulka Garsoorka iyo Xeerka Habka Ciqaabta.
- La aasaasay
- 12 Juun 1962
- Saldhigga sharciga
- Xeer-Dejin Lambar 3
- Xarunta
- Muqdisho
Cidda Aan Nahay
Aragtideena iyo Hadafkeena
02
Hadaf
In la ilaaliyo adeeg dacwad-oogis oo madax-bannaan, dhexdhexaad ah, xirfad leh oo hufan, kaas oo ku shaqeeya daacadnimo, ilaaliya xuquuqda muwaadiniinta, hubiya ixtiraamka sharciyada, dhowrana maamulka cadaaladda ciqaabta iyo dastuurnimada guud ahaan Soomaaliya.
03
Qiyamka
CadaaladMadax-bannaaniDaacadnimoIsla-xisaabtanXirfadlaynimoDhexdhexaadnimo
Waajibaadkeena
Waajibaadka koowaad ee Xafiiska
Ilaalinta xuquuqda dastuuriga iyo sharciyeed ee shacabka iyadoo cadaaladda lagu maamulayo arrimaha ciqaabta.
Baarista, furidda iyo socodsiinta dacwadaha ciqaabta.
Ilaalinta danaha dowladda, hay’adaha dowladda, dadka awood-darrada ah iyo kuwa nugul iyadoo la qaado ama la soo galo dacwadaha madaniga ah marka loo arko inay lagama maarmaan tahay.
Hoggaaminta iyo hagidda baaritaannada dembiyada dalka iyo xakamaynta dembiyada.
Hubinta daryeelka maxaabiista iyo ilaalinta xuquuqdooda iyadoo la bixiyo kormeer iyo hagid guud oo ku saabsan xabsiyada, xarumaha toosinta iyo hay’adaha ciqaabta.
Qaab-dhismeedkeena
Sida Xafiiska loo abaabulay
La-taliyayaasha
Xeer-Ilaaliyaha Guud
Hanti-dhowrka Gudaha
Ku-xigeennada Xeer-Ilaaliyaha Guud
- Dembiyada ka dhanka ah Dowladda iyo Nidaamka Guud
- Dembiyada ka dhanka ah Hantida
- Dembiyada Maaliyadda iyo Dhaqaalaha
- Dacwad-oogista Gaarka ah
- Dembiyada Deegaanka
- Qaybta Racfaanka
- Dembiyada Carruurta
- Ka-ganacsiga Dadka iyo Socdaalka
- Dembiyada Badda
- Dembiyada Elektaroonigga iyo Internetka
- Dacwad-oogista Madaniga
- Maandooriyaha iyo Daroogooyinka Khatarta ah
- Dembiyada Tacadiyada Galmada iyo Jinsiga
Xoghayaha Guud
- Waaxda Shaqaalaha
- Waaxda Teknolojiyada Macluumaadka
- Waaxda Qorsheynta iyo Horumarinta
- Waaxda Maktabadda iyo Cilmi-baarista Sharciga
- Waaxda Maamulka iyo Maaliyadda
- Isgaarsiinta iyo Xiriirka Dadweynaha
Kaydka iyo Adeegyada Sharciga
- Hagidda Baaritaannada Booliska
- Furitaanka Galalka iyo Cabashooyinka
- Kormeerka Diiwaannada Dembiyada
- Kaydka iyo Diiwaannada
- Kormeerka Xabsiyada iyo Xarigga
- Maareynta Hantida
- Markhaatiyada iyo Caddaynta
- Diyaarinta Eedeymaha
Qorshaha Istaraatiijiga
Hadafyadeena istaraatiijiga ah
01 Hadafka Istaraatiijiga 1Hagaajinta waajibaadkeenna sharci iyadoo lagu dhex hirgelinayo maamul wanaagsan iyo hab-maareyn adag
- Horumarinta heer-sarreynta iyadoo la hirgelinayo qaab-dhismeed hoggaamineed oo ballaaran si loo kordhiyo hufnaanta bixinta adeegyadeenna.
- Kormeer laga sameeyo Xafiiska Hanti-dhowrka Gudaha iyo ilaalinta heerarka iyadoo la raacayo tilmaamaha iyo siyaasadaha Xafiiska.
- Beddelidda dhaqanka dacwad-oogista iyo ilaalinta daacadnimada hawlaha dacwad-oogista.
- Hubinta u hoggaansanaanta waajibaadka sharciga, xeerarka iyo siyaasadaha.
- Maareynta khatarta iyo waxqabadka iyadoo la adeegsanayo nidaamyo xakameyn gudaha oo adag iyo hababka maareynta waxqabadka ee waxtarka leh.
- Hirgelinta dhaqanno wanaagsan oo ku saabsan daahfurnaanta, warbixinta, isgaarsiinta iyo baaritaanka si loo gaaro isla-xisaabtan waxtar leh.
- Kor u qaadista awoodda Xafiiska ee maareynta kheyraadkiisa si waxtar leh, mas’uuliyad leh oo isla-xisaabtan leh.
02 Hadafka Istaraatiijiga 2Hubinta ixtiraamka sharciyada iyo ilaalinta xuquuqda dadka awood-darrada ah iyo kuwa nugul
- Ilaalinta xuquuqda aasaasiga ah ee uu damaanad-qaaday Dastuurku iyo hubinta u hoggaansanaanta iyo hirgelinta waxtarka leh ee sharciyada iyo siyaasadaha.
- Ilaalinta, dhowridda iyo horumarinta xukunka sharciga iyo xuquuqda aadanaha iyadoo la dhisayo dhaqan ixtiraama sharciyada.
- La dagaallanka musuqmaasuqa ka jira nidaamka dowladda iyo samaynta habab lagu baaro dhammaan xadgudubyada iyo ku-xadgudubka sharciga ee nidaamkaas dhexdiisa.
- Hoggaaminta hab isku-duwan oo heer kasta ah si wax looga qabto dembiyada iyo arrimaha nabadgelyada ee danta guud, oo ay ku jiraan dhibaatooyinka dembiyada soo cusboonaanaya, iyadoo la diyaarinayo istaraatiijiyado, tilmaamo iyo heerar ka hortagga iyo xakameynta dembiyada si loo baabi’iyo dhammaan noocyada rabshadaha, gaar ahaan rabshadaha ka dhanka ah haweenka iyo carruurta.
- Dhowridda iyo ilaalinta xuquuqda aadanaha ee dhibbanayaasha iyo markhaatiyada awood-darrada ah iyo kuwa nugul ee ku jira hannaanka dacwad-oogista ciqaabta, iyadoo la dhisayo laguna xoojinayo nidaam waxtar leh oo ilaaliya xuquuqdooda.
- Hagidda baaritaannada booliska iyo hubinta in xeer-ilaaliyayaashu ay waajibaadkooda xirfadeed u gutaan si dhexdhexaad ah oo danta guud ah.
03 Hadafka Istaraatiijiga 3Dhisidda iyo xoojinta awoodda adeegyada dacwad-oogista
- Ilaalinta heerarka xirfadeed ee ugu sarreeya iyo horumarinta dhaqan ixtiraam, sharaf, sinnaan, kala-duwanaansho, isla-xisaabtan iyo daahfurnaan leh.
- Hagaajinta aqoonta iyo xirfadaha shaqaalaheenna iyadoo la adeegsanayo maareynta aqoonta.
- Shaqaalaysiinta iyo haynta shaqaale heer sare ah si loo kordhiyo hufnaanta ka jawaabidda dhammaan adeegyada dacwad-oogista iyo kuwa loo xilsaaray, iyadoo la waafajinayo waajibaadkeenna iyo heerarka caalamiga ah.
- La shaqeynta shaqaalaha si loo dhiirrigeliyo hal-abuurka iyo ka qayb-qaadashada horumarinta adeegyada.
- Bixinta nidaamyo ICT oo hal-abuur leh oo shaqaalaheenna ka caawiya inay macaamiisha siiyaan heerka adeeg ee loo baahan yahay.
- Bixinta jawi shaqo oo ammaan ah oo ilaaliya shaqaalaheenna, macluumaadka iyo kheyraadka kale si loo gaaro waxtar, adkeysi iyo fayoobaan.
04 Hadafka Istaraatiijiga 4Horumarinta maamul hufan oo waxtar leh ee adeegyada dacwad-oogista iyo baaritaanka iyadoo la raacayo qaab-dhismeedka nidaamka cadaaladda ciqaabta
- Qaadashada qiyamka aasaasiga ah ee Xafiiska, ilaalinta iyo xoojinta madax-bannaanida iyo isla-xisaabtanka dacwad-oogista.
- Bixinta adeegyo dacwad-oogis iyo baaritaan oo takhasus, farsamo iyo xirfad leh, kordhinta diiradda natiijooyinka iyo dib-u-qiimaynta qaab-dhismeedyada natiijooyinka.
- Diyaarinta, ilaalinta iyo cusboonaysiinta siyaasadaha iyo tilmaamaha dacwad-oogista iyo baaritaanka.
- Hirgelinta nidaam hubiya in siyaasadaha iyo tilmaamaha si joogto ah loo dabaqo si loo gaaro dacwad-oogis caddaalad ah oo waxtar leh.
- Hubinta u hoggaansanaanta mabaadi’da dastuuriga ah ee maxkamadeyn caddaalad ah iyo habraaca sharciga inta lagu jiro baaritaanka iyo dacwad-oogista.
- Hubinta in qaybaha Xafiisku ay haystaan qalabka, khibradda iyo agabka lagama maarmaanka u ah maareynta kiisaska ciqaabta.
- Kordhinta diiradda natiijooyinka, dib-u-qiimaynta qaab-dhismeedyada natiijooyinka iyo bixinta adeeg dacwad-oogis oo isku-duwan oo hubiya in cadaaladda la gaarsiiyo dhibbanayaasha.
- Samaynta habab ku habboon oo hubiya saxnaanta iyo waqtiga ku dhammaystirka warbixinnada baaritaanka, si looga fogaado khaladaadka iyo xadgudubyada dacwad-oogista, kor loogu qaado isla-xisaabtanka hay’adaha fulinta sharciga, loona hubiyo daacadnimada dacwad-oogista.
- Diyaarinta siyaasado iyo habraacyo hore loo qeexay oo hubiya nidaam waxtar leh oo lagu habeeyo qaybinta kiisaska, iyo in warbixinnada baaritaanka dib loo eego, loo xilsaaro loona dhammaystiro muddada sharcigu dhigayo gudaheed.
- Kor u qaadista aqoonta muwaadiniinta iyo helitaankooda adeegyada Xafiiska iyadoo la dhisayo xiriirro adag laguna kordhinayo madasha aqoonta ee shacabkeenna.
05 Hadafka Istaraatiijiga 5Horumarinta iskaashiga daneeyayaasha nidaamka cadaaladda ciqaabta iyo hay’adaha gobolka iyo caalamka ee khuseeya si loo hagaajiyo tayada guud ee adeegga
- Ilaalinta xiriir aad u wanaagsan oo lala yeesho hoggaamiyeyaasha muhiimka ah ee silsiladda cadaaladda ciqaabta heer Federaal iyo heer Dowlad-Goboleed labadaba.
- Ka qayb-qaadashada madalaha qaranka, gobolka iyo caalamka si loo horumariyo is-weydaarsiga aragtiyaha loona sameeyo jawaabaha arrimaha danta wadaagga ah.
- Ka qayb-qaadashada iyo u doodista dib-u-habaynta hay’adaha cadaaladda ciqaabta iyo sharciyada ciqaabta heer Federaal iyo heer Dowlad-Goboleed iyadoo la soo bandhigayo cilmi-baaris ku habboon lana talinayo go’aan-qaadayaasha siyaasadda.
- Ilaalinta xiriirka hay’adaha caalamiga ah ee dacwad-oogista iyo cadaaladda ciqaabta si loola socdo isbeddellada iyo farsamooyinka cusub ee dacwad-oogista iyo cadaaladda ciqaabta.
- Samaynta iskaashiyo istaraatiiji ah iyo xoojinta xiriirka hadda jira ee daneeyayaasha caalamiga ah ee nidaamka cadaaladda ciqaabta iyo hay’adaha kale ee gobolka iyo caalamka si loo hagaajiyo tayada hawlaheenna aasaasiga ah.
06 Hadafka Istaraatiijiga 6Ilaalinta kalsoonida dadweynaha ee adeegga dacwad-oogista
- Soo saarista iyo haynta macluumaad dhammaystiran oo sax ah oo ku saabsan shaqada Xafiiska, si fudud loo heli karo.
- Hagaajinta bixinta adeegyo tayo leh oo loogu talagalay dhibbanayaasha iyo markhaatiyada.
- Hubinta in dadka la shaqeeya dhibbanayaashu ay u hoggaansamaan siyaasadaha iyo tilmaamaha Xafiiska marka ay la macaamilayaan dhibbanayaasha iyo markhaatiyada.